|
23 grudnia 2010
 |
Wielkie emocje często niestety mogą przesłonić zdrowy rozsądek. W takich sytuacjach zapomina się o antykoncepcji. I aby zapobiec niechcianej ciąży można wówczas zastosować tak zwaną antykoncepcje awaryjną. Są to pigułki postkoloitalne, które lekarze ginekolodzy zalecają stosować doraźnie. Nie powinno się ich stosować po każdym stosunku jako metodę zapobiegania ciąży, a jedynie w przypadkach kryzysowych. |
Tabletki postkoloitalne działają na zasadzie bardzo podobnej do pigułek hormonalnych. Stosuje się je po stosunku, mają spełniać dwa zadania. Przyjęte przed owulacją mają zahamować jajeczkowanie. Natomiast po owulacji tabletka postkoloitalna utrudnia plemnikom przeniknięcie przez zagęszczony śluz. Pod wpływem wysokiej dawki progestagenu (0,75 mg levonorgestrelu) wydzielina staje się bardzo gęsta i nieprzepuszczalna dla plemników.
Zasada jest prosta. Pigułkę przyjmujemy najszybciej jak to możliwe. Najlepiej w ciągu 12 godzin po stosunku, ale nie później niż 72 godziny od współżycia seksualnego. Lekarze oceniali, że skuteczność antykoncepcji postkoloitalna zmniejsza się z upływem czasu od stosunku: 99% po przyjęciu do 12 godzin po niezabezpieczonym stosunku,95% po przyjęciu w ciągu 24 h, 85% po przyjęciu w ciągu 24-48 h a 58% po przyjęciu w ciągu 48-72 h. W związku ze znacznym zmniejszeniem skuteczności leku od lat szukano sposobu na wydłużenie czasu na reakcję po niezabezpieczonym stosunku.
Czasopismo medyczne "Lancet" opublikowało badania, w których porównano działanie dwóch rodzajów pigułek antykoncepcyjnych: starszych, zawierających substancję o nazwie levonorgestrel oraz zarejestrowanego w maju 2009 roku środka, w którym substancją aktywną jest ulipristal. Dr Anna Glasier z NHS Lothian w Edynburgu i jej współpracownicy przeanalizowali przypadki 1600 kobiet, które sięgnęły po "pigułkę po stosunku".
Okazało się, że 2,6 proc. spośród pań, które zażyły levonorgestrel mimo to zaszło w ciążę. Wśród kobiet, które zastosowały ulipristal odsetek ten wynosił 1,8 proc. Kobiety te brały pigułki do 72 godzin po stosunku.
Na mniejszej grupie kobiet przebadano też skuteczność pigułek po czasie dłuższym niż trzy doby. Po zażyciu levonorgestrelu trzy spośród 106 pań były w ciąży, zaś po ulipristalu - żadna z grupy zażywających go 97 kobiet.
Antykoncepcja stosowana po stosunku wciąż wywołuje wiele kontrowersji. Porównuje się ją do środków wczesnoporonnych, ale mechanizm ich działania jest zupełnie inny. Pigułki postkoloitalne zapobiegają owulacji i zapłodnieniu. W Wielkiej Brytanii awaryjne pigułki antykoncepcyjne oparte na levonorgestrelu są dostępne bez recepty dla osób po 16 roku życia.
Na pigułkę z uliprestalem musi jednak wypisać receptę lekarz, gdyż - jak podkreślają ginekolodzy prowadzący opisane badania - lek ten nie ma jeszcze tak długiej historii bezpiecznego stosowania, jak starsze specyfiki z tej kategorii.
W Polsce antykoncepcja "po" dostępna jest wyłącznie na receptę. Przez wiele lat dostępny był lek o nazwie Postinor Duo, niedawno zastąpiony przez Escapelle. Leki różnią się od siebie metodą użycia. Postinor był w dwóch dawkach; Escapelle w jednej, dwa razy silniejszej niż postinor. Jedna tabletka zawiera 1500 mikrogramów lewonorgestrelu.
Warto pamiętać, że lek Escapelle w Polsce może przepisać każdy lekarz – zarówno ginekolog jak i pediatra oraz (w skrajnych przypadkach chyba nawet weterynarz). Receptę na ten lek można uzyskać także w szpitalu. Jedna tabletka Escapelle kosztuje około 60-85zł, w zależności od apteki.
